పంచకర్మ అంటే ఏమిటి: ఏం చేస్తారు, ఎన్ని రోజులు పడుతుంది, కేంద్రాన్ని ఎలా ఎంచుకోవాలి

ఆయుర్వేదంలోని థెరపీ ప్రోగ్రామ్‌లన్నిటిలో పంచకర్మ అత్యంత లోతైనది. పేరుకు అర్థం “ఐదు కర్మలు”: సంప్రదాయ గ్రంథాల్లో చెప్పిన ఐదు ప్రధాన ప్రక్రియల వల్ల ఆ పేరు వచ్చింది. ఆయుర్వేద సిద్ధాంతం ప్రకారం ఈ ప్రక్రియలు శరీరంలో పెరిగిన దోషాలను (వాతం, పిత్తం, కఫం: శరీరం పనిచేయడానికి ఆధారమైన మూడు శక్తులు) బయటకు పంపి, శరీరాన్ని మళ్లీ సమతుల్యంలోకి తెస్తాయి. దీన్ని తరచూ “డీటాక్స్”గా అమ్ముతుంటారు, కానీ ఆ మాట సరైన ప్రోగ్రామ్ ఎంత పద్ధతిగా, ఎంత వైద్య పర్యవేక్షణతో జరుగుతుందో చెప్పదు.

ఐదింటిలో మీకు ఏవి అవసరమో డాక్టర్ నిర్ణయిస్తారు. ఐదూ చేయించుకునేవారు చాలా తక్కువ. ఈ ఎంపిక మీ ప్రకృతి (శరీర తత్వం), ప్రస్తుత స్థితి, రుతువు, మీ ఆరోగ్య చరిత్ర మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.

వమనం

తయారీ తర్వాత మందుతో వాంతి చేయించడం. కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లోనే, డాక్టర్ దగ్గరి పర్యవేక్షణలో మాత్రమే చేస్తారు.

విరేచనం

ఉదయం ఇచ్చే మూలికల విరేచనకారి మందు; ఆ తర్వాత రోజంతా మీ గది దగ్గరే విశ్రాంతి.

బస్తి

ఔషధ నూనె లేదా మూలికల కషాయంతో ఇచ్చే ఎనిమాల కోర్సు; తరచూ వారం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రోజులు.

నస్యం

ముక్కు ద్వారా ఇచ్చే ఔషధ నూనె లేదా చుక్కలు; సాధారణంగా తల, ముఖానికి మసాజ్, ఆవిరి తర్వాత.

రక్తమోక్షణం

శరీరం నుంచి కొద్దిగా రక్తం తీయడం. రిట్రీట్‌లలో చాలా అరుదుగా చేస్తారు.

పంచకర్మ ప్రోగ్రామ్ అంటే ఆ ఐదు ప్రక్రియలు మాత్రమే కాదు. వాటికి ముందు, తర్వాత రోజులూ అంతే ముఖ్యం; అందుకే దీనికి రోజులు కాదు, వారాలు పడతాయి.

1. తయారీ (పూర్వకర్మ). కొన్ని రోజులు ఔషధ నెయ్యి లేదా నూనెను కొద్దికొద్దిగా, రోజూ కొంచెం పెంచుతూ తాగిస్తారు; రోజూ నూనె మసాజ్ (అభ్యంగం) చేస్తారు, మూలికల ఆవిరి పెట్టెలో కూర్చోబెడతారు. బరువుగా, మగతగా, కొంచెం వికారంగా అనిపించడం మామూలే.
2. ప్రధాన ప్రక్రియలు (ప్రధాన కర్మ). మీ కోసం ఎంచుకున్న ప్రక్రియల రోజులను డాక్టర్ నిర్ణయిస్తారు, వాటి ముందూ వెనకా విశ్రాంతి రోజులు ఉంటాయి. కొన్నింటిని ఉదయం ఖాళీ కడుపుతో చేస్తారు; ఆ తర్వాత మీరు గది దగ్గరే ఉండాలి.
3. కోలుకోవడం (పశ్చాత్ కర్మ). ఈ సమయంలో మీ జీర్ణశక్తి సున్నితంగా ఉంటుందని భావిస్తారు, అందుకే ఆహారం దశలవారీగా తిరిగి మొదలవుతుంది: ముందు పలుచని అన్నం జావ, తర్వాత కొంచెం చిక్కని జావ, తర్వాత కొన్ని రోజుల్లో సాదా వండిన భోజనం. విశ్రాంతి తీసుకోమని, ఎండ, చల్లని నీళ్లు, శ్రమ పనులకు దూరంగా ఉండమని, త్వరగా నిద్రపోమని చెబుతారు.

చాలా కేంద్రాలు మొదటి కన్సల్టేషన్ తర్వాతే మీ ప్రోగ్రామ్ ఎన్ని రోజులో నిర్ణయిస్తాయి. మా జాబితాలోని 76 ఆయుర్వేద రిట్రీట్‌లలో 52 తమ పంచకర్మ ప్రోగ్రామ్ ఎన్ని రోజులో ప్రకటించాయి: 3 నుంచి 56 రోజుల వరకు, ఎక్కువ ప్రోగ్రామ్‌లు 14 రోజుల నుంచి మొదలవుతాయి. వారం లేదా అంతకంటే తక్కువ రోజుల “పంచకర్మ ప్యాకేజీల్లో” సాధారణంగా తయారీ, ఒకటి రెండు ప్రక్రియలు మాత్రమే ఉంటాయి; అందులో సరిగ్గా ఏమేం ఉన్నాయో అడిగి తెలుసుకోండి.

• 7 రాత్రులు లేదా అంతకంటే తక్కువ: సాధారణంగా పూర్తి పంచకర్మ కాదు, సేదతీర్చే థెరపీలు (మసాజ్‌లు, ఆవిరి, శిరోధార).
• 14 రాత్రులు: తయారీ, ప్రక్రియలు, కోలుకోవడం అన్నీ ఉండే సంప్రదాయ ప్రోగ్రామ్‌కు సాధారణంగా కనీసం ఇంత సమయం ఉంచుతారు.
• 21 నుంచి 28 రాత్రులు: మొదటిసారి పూర్తి కోర్సు చేసేవారికి, ముఖ్యంగా చాలాకాలంగా ఉన్న సమస్యలకు, చాలామంది డాక్టర్లు సూచించేది ఇంత కాలమే.

ప్రతి కేంద్రం ప్రకటించిన ప్రోగ్రామ్ రోజులతో సహా కేంద్రాలను భారతదేశంలో ఆయుర్వేద, పంచకర్మ రిట్రీట్‌లు పేజీలో చూడండి, లేదా కేరళ, కర్ణాటక, ఉత్తరాఖండ్ కేంద్రాలను మాత్రమే చూడండి.

అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనది డాక్టర్. ఆయుర్వేదంలో పంచకర్మ ఒక వైద్య ప్రోగ్రామ్; దాన్ని ప్లాన్ చేసే వ్యక్తికి అందుకు తగిన అర్హత ఉండాలి.

• అర్హత ఉన్న ఆయుర్వేద డాక్టర్. మిమ్మల్ని ఎవరు చూస్తారు, వారి అర్హత ఏమిటి అని అడగండి: కనీసం BAMS (ఐదున్నరేళ్ల డిగ్రీ), తరచూ దానితో పాటు MD (ఆయుర్వేదం). ఆయుర్వేద డాక్టర్లు నేషనల్ కమిషన్ ఫర్ ఇండియన్ సిస్టమ్ ఆఫ్ మెడిసిన్ (NCISM) కింద తమ రాష్ట్ర బోర్డులో రిజిస్టర్ అవుతారు.
• బస పొడవునా డాక్టర్‌తో కన్సల్టేషన్లు, చేరిన రోజు ఒక్కసారే కాదు. మంచి కేంద్రంలో డాక్టర్ రోజూ మిమ్మల్ని చూడటం మామూలే.
• గుర్తింపు, ఉన్నచోట. కొన్ని ఆయుర్వేద ఆసుపత్రులకు భారతదేశ ఆసుపత్రుల గుర్తింపు బోర్డు NABH గుర్తింపు ఉంది; దరఖాస్తు చేసుకున్న ఆయుర్వేద కేంద్రాలకు కేరళ పర్యాటక శాఖ గ్రేడ్‌లు ఇస్తుంది.
• ఆసుపత్రా, రిసార్టా. చేరి ఉండే ఆయుర్వేద ఆసుపత్రులు మరింత సాదాసీదాగా, చౌకగా, క్లినిక్ లాగా ఉంటాయి. రిసార్ట్‌ల్లో సౌకర్యాలు, పూల్, యోగా అదనంగా ఉంటాయి. రెండూ మంచివే కావచ్చు; అలంకరణ కంటే డాక్టర్ ముఖ్యం.
• స్త్రీలకు స్త్రీ, పురుషులకు పురుష థెరపిస్టులు. పేరున్న కేంద్రాల్లో ఇదే పద్ధతి. ఎక్కడా రాసి లేకపోతే అడగండి.

ఆయుర్వేద రిట్రీట్‌లు ఎంత వసూలు చేస్తాయో, అవి ప్రకటించిన ధరల ఆధారంగా మా ఖర్చుల గైడ్‌లో చూడండి.

1. డాక్టర్ ఎవరు, వారి అర్హత ఏమిటి, వారు నన్ను ఎంత తరచుగా చూస్తారు?
2. నేను రాకముందే నా రిపోర్టులు, మందులు చూస్తారా?
3. మీరు ఏ ప్రక్రియలు సూచించే అవకాశం ఉంది, తయారీకి, కోలుకోవడానికి ఎన్ని రోజులు ఇందులో కలిపి ఉన్నాయి?
4. నేను రోజూ వాడే మందులు కొనసాగించవచ్చా? (మీ సొంత డాక్టర్ మార్చనంత వరకు, జవాబు “అవును” అనే ఉండాలి.)
5. ఆయుర్వేద మందులు ఎక్కడ తయారవుతాయి, తయారీదారుకు లైసెన్స్ ఉందా?
6. ఈ ధరలో సరిగ్గా ఏమేం ఉన్నాయి: గది, భోజనం, కన్సల్టేషన్లు, థెరపీలు, మందులు, పన్నులు?
7. ప్రోగ్రామ్ మధ్యలో నాకు ఒంట్లో బాగోలేకపోతే ఏం చేస్తారు?

అమెరికా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సంస్థ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ కాంప్లిమెంటరీ అండ్ ఇంటిగ్రేటివ్ హెల్త్ (NCCIH) ప్రకారం, విదేశాల్లో అమ్మే కొన్ని ఆయుర్వేద మందుల్లో సీసం, పాదరసం లేదా ఆర్సెనిక్ కనిపించాయి. మీకు తీసుకోమని ఇచ్చే దేనిలోనైనా ఏముందో అడగండి, వాటి లేబుళ్లను దాచి ఉంచండి.

ఒక నిర్దిష్ట ఫలితం వస్తుందని మాట ఇచ్చే, ప్రోగ్రామ్‌తో ఏదైనా వ్యాధి పోతుందని చెప్పే, లేదా మీరు తీసుకుంటున్న ఇతర చికిత్సను ఆపేయమనే ఏ కేంద్రంతోనైనా జాగ్రత్తగా ఉండండి. మంచి డాక్టర్ ఏం ఆశించవచ్చో, ఏది ముందుగా చెప్పలేరో, మీ రెగ్యులర్ డాక్టర్‌ను ఎప్పుడు కలవాలో స్పష్టంగా చెబుతారు.