ಪಂಚಕರ್ಮ ಎಂದರೇನು: ಅದರಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ, ಎಷ್ಟು ದಿನ ಬೇಕು, ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು

ಆಯುರ್ವೇದದ ಥೆರಪಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಕರ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದದ್ದು. ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ “ಐದು ಕರ್ಮಗಳು”: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಐದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು (ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ: ದೇಹದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು) ಹೊರಹಾಕಿ, ದೇಹ ಮತ್ತೆ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಬರಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಪಂಚಕರ್ಮವನ್ನು ಹಲವೆಡೆ “ಡಿಟಾಕ್ಸ್” ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಎಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಆ ಪದ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಐದರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಯಾವುದು ಬೇಕು ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಐದೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಈ ಆಯ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕೃತಿ (ದೇಹದ ಮೂಲ ಸ್ವಭಾವ), ನಿಮ್ಮ ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ, ಋತು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ವಮನ

ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಯ ನಂತರ ಔಷಧ ಕೊಟ್ಟು ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಸುವುದು. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿರೇಚನ

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೊಡುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯ ಭೇದಿ ಔಷಧ; ನಂತರ ಇಡೀ ದಿನ ನಿಮ್ಮ ಕೊಠಡಿಯ ಹತ್ತಿರವೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ.

ಬಸ್ತಿ

ಔಷಧೀಯ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಕಷಾಯದ ಎನಿಮಾ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ವಾರ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ, ಕೋರ್ಸ್‌ನಂತೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಸ್ಯ

ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಔಷಧೀಯ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಹನಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಲೆ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಮಸಾಜ್ ಹಾಗೂ ಹಬೆಯ ನಂತರ.

ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣ

ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ರಕ್ತ ತೆಗೆಯುವುದು. ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪರೂಪ.

ಪಂಚಕರ್ಮ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಐದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೊದಲಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ; ಅದಕ್ಕೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲ, ಕೆಲವು ವಾರಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.

1. ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ (ಪೂರ್ವಕರ್ಮ). ಕೆಲವು ದಿನ ನೀವು ಔಷಧೀಯ ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ದಿನಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಕುಡಿಯುತ್ತೀರಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಎಣ್ಣೆ ಮಸಾಜ್ (ಅಭ್ಯಂಗ) ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯ ಹಬೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೂರುತ್ತೀರಿ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈ ಭಾರ, ನಿದ್ದೆ ಮಂಪರು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ವಾಕರಿಕೆ ಅನಿಸುವುದು ಸಹಜ.
2. ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಪ್ರಧಾನ ಕರ್ಮ). ನಿಮಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ದಿನಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳ ಆಚೀಚೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ದಿನಗಳನ್ನೂ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಕೊಠಡಿಯ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರಬೇಕು.
3. ನಂತರದ ಆರೈಕೆ (ಪಶ್ಚಾತ್ ಕರ್ಮ). ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಊಟ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮರಳುತ್ತದೆ: ಮೊದಲು ತೆಳು ಅಕ್ಕಿ ಗಂಜಿ, ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗಂಜಿ, ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಬೇಯಿಸಿದ ಊಟ. ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಬಿಸಿಲು, ತಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ತಪ್ಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇಗ ಮಲಗಲು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವೈದ್ಯರ ಮೊದಲ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ನಂತರವೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಯ 76 ಆಯುರ್ವೇದ ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ 52 ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪಂಚಕರ್ಮ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ: 3 ರಿಂದ 56 ದಿನಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 14 ದಿನಗಳಿಂದ ಆರಂಭ. ಒಂದು ವಾರ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದಿನಗಳ “ಪಂಚಕರ್ಮ ಪ್ಯಾಕೇಜ್”ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಮತ್ತು ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಏನೇನು ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ.

• 7 ರಾತ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪಂಚಕರ್ಮವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ನೀಡುವ ಥೆರಪಿಗಳು (ಮಸಾಜ್, ಹಬೆ, ಶಿರೋಧಾರಾ).
• 14 ರಾತ್ರಿಗಳು: ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ, ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆರೈಕೆ ಇರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದೇ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಧಿ.
• 21 ರಿಂದ 28 ರಾತ್ರಿಗಳು: ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪೂರ್ಣ ಕೋರ್ಸ್ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಇರುವ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ, ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರು ಇಷ್ಟು ದಿನ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಪಂಚಕರ್ಮ ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು ಪುಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ವೈದ್ಯರು. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಂಚಕರ್ಮ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಯೋಜಿಸುವವರು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರಬೇಕು.

• ಅರ್ಹ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಅರ್ಹತೆ ಏನು ಎಂದು ಕೇಳಿ: ಕನಿಷ್ಠ BAMS (ಐದೂವರೆ ವರ್ಷದ ಪದವಿ), ಹಲವರ ಬಳಿ ಜೊತೆಗೆ MD (ಆಯುರ್ವೇದ) ಕೂಡ. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ಆಯೋಗದ (NCISM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
• ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವೈದ್ಯರ ಭೇಟಿ, ಕೇವಲ ತಲುಪಿದ ದಿನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
• ಮಾನ್ಯತೆ, ಇದ್ದಲ್ಲಿ. ಕೆಲವು ಆಯುರ್ವೇದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿಯಾದ NABH ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಆಯುರ್ವೇದ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಶ್ರೇಣಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೋ ರೆಸಾರ್ಟೋ. ದಾಖಲಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಆಯುರ್ವೇದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸರಳ, ಅಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಮ, ಈಜುಕೊಳ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಬಹುದು; ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಿಂತ ವೈದ್ಯರೇ ಮುಖ್ಯ.
• ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್, ಪುರುಷರಿಗೆ ಪುರುಷ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ನಿಯಮ. ಎಲ್ಲೂ ಬರೆದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ.

ಆಯುರ್ವೇದ ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಅವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬೆಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಖರ್ಚಿನ ಗೈಡ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

1. ವೈದ್ಯರು ಯಾರು, ಅವರ ಅರ್ಹತೆ ಏನು, ಮತ್ತು ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ?
2. ನಾನು ಬರುವ ಮೊದಲು ನನ್ನ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡುತ್ತೀರಾ?
3. ನೀವು ಯಾವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಆರೈಕೆಯ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ?
4. ನನ್ನ ನಿಯಮಿತ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದೇ? (ಉತ್ತರ “ಹೌದು” ಎಂದೇ ಇರಬೇಕು, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವೈದ್ಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸದ ಹೊರತು.)
5. ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಇದೆಯೇ?
6. ಈ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಏನೇನು ಸೇರಿದೆ: ಕೊಠಡಿ, ಊಟ, ವೈದ್ಯರ ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಥೆರಪಿಗಳು, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ?
7. ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ನಡುವೆ ನನಗೆ ಹುಷಾರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ?

ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕೆಲವು ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಸ, ಪಾದರಸ ಅಥವಾ ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್ ಹೆಲ್ತ್ (NCCIH) ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ಸೇವಿಸಲು ಕೊಡುವ ಯಾವುದರಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಏನಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಮತ್ತು ಅದರ ಲೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

ಇಂಥದೇ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಾತು ಕೊಡುವ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನಿಂದ ಯಾವುದೋ ಕಾಯಿಲೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಬೇರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ ಎನ್ನುವ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿ. ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು, ಏನನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.