ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿಪಶ್ಯನ ಕೋರ್ಸ್: 10 ದಿನಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ “ವಿಪಶ್ಯನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದರೆ, ಬಹುತೇಕ ಯಾವಾಗಲೂ ಅದರ ಅರ್ಥ ಎಸ್.ಎನ್. ಗೋಯೆಂಕಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ 10 ದಿನಗಳ ವಸತಿ ಕೋರ್ಸ್. ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು “ಧಮ್ಮ” ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಶುರುವಾಗುವ ಪಾಲಿ ಹೆಸರಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ (ಇಗತ್‌ಪುರಿಯ ಧಮ್ಮ ಗಿರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ), ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ಒಂದೇ ನಿಯಮಗಳು. ಸೂಚನೆಗಳು ಗೋಯೆಂಕಾ ಅವರ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರವಚನಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ; ಧ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಒಬ್ಬರು ಸಹಾಯಕ ಆಚಾರ್ಯರು ಅಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಒಂದು ತರಬೇತಿ, ರಜೆಯ ಪ್ರವಾಸವಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಮೂರು ದಿನ ನೀವು ಆನಾಪಾನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ, ಅಂದರೆ ಗಮನವನ್ನು ಉಸಿರಿನ ಮೇಲೆ ಇಡುವುದು. ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದಿಂದ ವಿಪಶ್ಯನವನ್ನೇ ಕಲಿಯುತ್ತೀರಿ: ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದೆ ಗಮನಿಸುವುದು. ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಮಂತ್ರ ಪಠಣವಿಲ್ಲ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದೂ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 22 ರಾಜ್ಯಗಳ 77 ವಿಪಶ್ಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ; ಎಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ತಮ್ಮ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉಚಿತ ಅಥವಾ ದೇಣಿಗೆ ಆಧಾರಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ; ಅದು ಕೋರ್ಸ್‌ನ ಶಿಸ್ತಿನ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ (Code of Discipline) ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಗಂಟೆ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ, ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ.

ದಿನ 0, ತಲುಪುವ ದಿನ

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿ, ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಲಘುವಾದ ರಾತ್ರಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪ್ರವಚನ ಕೇಳಿ. ಆರ್ಯ ಮೌನ ಅದೇ ಸಂಜೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ದಿನ 1–3

ಆನಾಪಾನ: ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಸುತ್ತ ಓಡಾಡುವ ಉಸಿರಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನ. ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸು, ನೋಯುವ ಮಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎದ್ದು ಹೊರಟುಬಿಡುವ ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವುದು ಇದೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ.

ದಿನ 4

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ವಿಪಶ್ಯನ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಗಮನ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ, ಒಂದೊಂದೇ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ದಿನ 5–9

ಅದೇ ಅಭ್ಯಾಸ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ. ದಿನದ ಮೂರು ಸಾಮೂಹಿಕ ಧ್ಯಾನಗಳು ಈಗ “ಅಧಿಷ್ಠಾನ” (ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ) ಧ್ಯಾನಗಳಾಗುತ್ತವೆ: ಇಡೀ ಗಂಟೆ ಅಲುಗಾಡದೆ ಕೂರಲು ನೀವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೀರಿ.

ದಿನ 10

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮೆತ್ತಾ (ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಭಾವ) ಧ್ಯಾನ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಂತರ ಮೌನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಮೌನದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯಷ್ಟು ಸುಸ್ತು ತರುತ್ತದೆ.

ದಿನ 11, ಹೊರಡುವ ದಿನ

ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಮೊದಲು ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಚನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ; ನಂತರ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಸುಮಾರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7:30ರೊಳಗೆ ಹೊರಡುತ್ತೀರಿ.

ಅನೇಕ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ಹಂತ, ಮಧ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಸಮಯ ಇರುವುದೇ ಅದಕ್ಕಾಗಿ.

ಶಿಸ್ತಿನ ನಿಯಮಾವಳಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿದೆ: ಪ್ರತಿ ನಿಯಮ ಗಮನ ಬೇರೆಡೆ ಸೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವಾಗ ನೀವು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಲು ಒಪ್ಪುತ್ತೀರಿ.

• ಪಂಚಶೀಲ: ಕೋರ್ಸ್‌ನ ಪೂರ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಹಿಂಸೆ, ಕಳ್ಳತನ, ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮಾದಕ ವಸ್ತು (ತಂಬಾಕು ಕೂಡ) ಇಲ್ಲ.
• ಆರ್ಯ ಮೌನ: ಸಹ ಸಾಧಕರ ಜೊತೆ ದೇಹ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೌನ. ಸನ್ನೆ, ಸಂಕೇತ ಅಥವಾ ಬರೆದ ಚೀಟಿಗಳೂ ಇಲ್ಲ.
• ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲ್ಲ: ಕರೆ, ಮೆಸೇಜ್ ಅಥವಾ ಭೇಟಿಗೆ ಬರುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯವರು ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂಡದ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
• ಓದು-ಬರಹ ಇಲ್ಲ: ಪುಸ್ತಕ, ಡೈರಿ ಅಥವಾ ನೋಟ್ಸ್ ಬರೆಯುವುದು ಇಲ್ಲ. ಸಂಗೀತ, ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
• ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ವಸತಿ, ನಡೆದಾಡುವ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಕೂರುವ ಸ್ಥಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ. ಜೋಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಯವರೂ ಕೋರ್ಸ್ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ಬೇರೆ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿರಾಮ: ಈ ಹತ್ತು ದಿನ ಯೋಗ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರ, ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ಯಾನ ಪದ್ಧತಿ ಇಲ್ಲ. ಗುರುತಿಸಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ.
• ಸರಳ, ಸಭ್ಯ ಉಡುಪು: ಸಡಿಲ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ. ಬಿಗಿಯಾದ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಅಥವಾ ಮೈ ಕಾಣಿಸುವ ಉಡುಪು ಬೇಡ.
• ಸರಳ ಸಸ್ಯಾಹಾರ: ಉಪವಾಸ ಇಲ್ಲ, ಹೊರಗಿನ ಆಹಾರವೂ ಇಲ್ಲ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲೇ ತಿಳಿಸಿ.

ವಿಪಶ್ಯನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ, ಊಟ ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆಗೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ನ ಖರ್ಚನ್ನು, ಹಿಂದೆ ಕೋರ್ಸ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರಿಗೂ ಅದೇ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುವ ಜನರು ಭರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು 10 ದಿನಗಳ ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿಸಿದವರಿಂದ ಮಾತ್ರ ದೇಣಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ: ಹೊಸ ಸಾಧಕರು ಕೊಡುವುದಾದರೆ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಆ ಹಣ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಯಾವುದೋ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಡುಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಧಮ್ಮ ಸೇವಕರು ಎಂಬ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಳೆಯ ಸಾಧಕರು. ನಿಮ್ಮಿಂದ ಯಾರೂ ಹಣ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಏನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕರು ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸುಲಭವಲ್ಲ: ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕೂರುವುದು, ದಿನಾ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಏಳುವುದು, ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.

• ದೈಹಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕೂರಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವಾಗಲೇ ಕುರ್ಚಿ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನಿನ ಆಸರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ.
• ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ ಬರಬಹುದು. ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೂರ್ತಿ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನ ಕೊಡಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಆಗುವ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಿರಿ. ಕೋರ್ಸ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಾರದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

1. dhamma.org ನಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನ ನಿಯಮಾವಳಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಓದಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ನಮ್ಮ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಿಪಶ್ಯನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಥವಾ dhamma.org ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ದಿನಾಂಕದ ಪ್ರಕಾರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಹುಡುಕಿ, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾಧಕರಿಗಾಗಿ ಇರುವ 10 ದಿನಗಳ ಕೋರ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ.
3. ಆ ಕೇಂದ್ರದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿ ತುಂಬಿ. ಆರೋಗ್ಯ, ಔಷಧ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ, ಹಾಗಾಗಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿ.
4. ಇಮೇಲ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಯಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಾನ ದೃಢವಾಗಬಹುದು, ನೀವು ವೇಟಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರ ಕೇಳಬಹುದು. ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕೋರ್ಸ್ ಶುರುವಾಗುವ ಒಂದೆರಡು ವಾರ ಮೊದಲು ನೀವು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೃಢಪಡಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
5. ದಿನ 0 ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನೋಂದಣಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು 7:30ರ ನಂತರ ಹೊರಡುವಂತೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬುಕ್ ಮಾಡಿ.

ಪ್ರತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲೂ ಕಲಿಸುವುದು ಒಂದೇ ಕೋರ್ಸ್, ಹಾಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಅನುಕೂಲ ನೋಡಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಯ 77 ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (13), ಗುಜರಾತ್ (7) ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ (6) ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್–ಫೆಬ್ರವರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ: ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬಿಸಿ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಸಿ ಇಲ್ಲ.

• ಮೊದಲು ಸೀಸನ್. ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ತಂಪಾದ, ಒಣ ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ. ಹಿಮಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶರತ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನ; ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ.
• ದೂರ. ಮನೆಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ದೂರದ ಕೇಂದ್ರವಾದರೆ ತಲುಪುವ ದಿನ ಮತ್ತು ವಾಪಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಸುಲಭ. ನೋಡಿ: ಪುಣೆ ಹತ್ತಿರದ ಧ್ಯಾನ ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು, ದೆಹಲಿ ಹತ್ತಿರದವು ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರು ಹತ್ತಿರದವು.
• ಕೊಠಡಿಗಳು. ಕೆಲವು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಟ್ಯಾಚ್ಡ್ ಬಾತ್‌ರೂಮ್ ಇರುವ ಸಿಂಗಲ್ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ; ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿಗಳು ಅಥವಾ ಡಾರ್ಮಿಟರಿ. ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ವಂತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಇರುತ್ತದೆ.
• ಭಾಷೆ. ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಸೂಚನೆಗಳು ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ನೀವು ಆರಿಸುವ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿ.

ಪ್ರತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಉತ್ತಮ ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಪಶ್ಯನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ರಿಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು ಪುಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯವಾರು ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ.

• 10 ದಿನಕ್ಕೆ ಸಡಿಲವಾದ, ಸಭ್ಯ ಉಡುಪು (ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೀಮಿತ), ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಚಳಿಗೆ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಶಾಲು ಅಥವಾ ಒಂದೆರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಡುಪು.
• ಸಣ್ಣ ಟಾರ್ಚ್, ಫೋನ್ ಅಲ್ಲದ ಅಲಾರಾಂ ಗಡಿಯಾರ, ಮತ್ತು ಹಾಲ್‌ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ-ಬರುವಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿ ಹಾಕುವ ಚಪ್ಪಲಿ.
• ನೀವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಔಷಧಗಳು ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲೇ, ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿಸಬಹುದಾದ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ.
• ಕೊಠಡಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ ಇಯರ್‌ಪ್ಲಗ್. ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಡಿ.

ಪ್ರತಿ ಬಗೆಯ ರಿಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ನಮ್ಮ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಗೈಡ್‌ನಲ್ಲಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ) ಇವೆ.